Wanneer je ons rechtssysteem benadert vanuit een principieel logisch perspectief dan doemen er vier principes op; vier grondbeginselen die ons juridische bouwwerk ondersteunen en waar elke rechtsregel naar toe terug te leiden is.

Deze grondbeginselen bieden niet genoeg houvast om uw gelijk te halen bij de rechter, daar heeft u meestal juridische bijstand voor nodig, maar ze geven wel stevige aanknopingspunten om te bepalen of een overheidsmaatregel binnen ons rechtssysteem past en of u er al dan niet stilzwijgend toestemming voor geeft en aan wil meewerken.

In de kort film behandelen we deze Vier grondbeginselen zodat u kunt beredeneren wat u eigenlijk al op uw klompen aanvoelt: wat recht is en wat niet.

(De) Vier Grondbeginselen

Beginsel 1: Iedereen is gelijkwaardig.

Niemand is de baas, iedereen is zijn eigen baas dus gelijkwaardig. U bent uw eigen baas, u bent eigenaar van uzelf. Een ander is niet uw baas en ook geen eigenaar van uw leven, of wat u met dat leven doet.  U bent vrij geboren en degene die inbreuk op die vrijheid wil maken zal moeten aantonen dat hij daartoe het recht heeft. (grondrechten)

Beginsel 2: DO NO HARM

Breng geen (fysieke) schade toe aan een ander of zijn eigendom.

Dit is de basis van ons strafrecht. U mag alleen dingen doen die onschadelijk zijn voor een ander – uw vrijheid eindigt waar die van een ander begint. U mag de fysieke vrijheid van een ander dus niet inperken. En zo komen we op het volgende punt.

Beginsel 3: U mag zichzelf beschermen

Wanneer een ander u aanvalt, dan mag u de vrijheid van die ander inperken en hem zelfs in het geval van nood uitschakelen, maar dan moet die ander wel aantoonbaar en bewijsbaar een (fysiek) gevaar voor u zijn of van plan zijn om u (of uw eigendom) fysiek te schaden. 

En u bent alleen bevoegd tot defensief geweld.  

Belangrijke aspecten bij de beoordeling of uw geweld gerechtvaardigd is, zijn 1. noodzakelijk, 2. proportioneel, 3. effectief en 4. heeft u gekozen voor de minst schadelijke oplossing.  (strafrecht en bestuursrecht)

U mag zichzelf beschermen en die bevoegdheid kunt u dus overdragen aan bijvoorbeeld politiemensen, maar je kunt ook een veiligheidsdienst inhuren. De bevoegdheid tot defensief geweld kan je dus mandateren.

Even ter herinnering als u iemand mandateert – bevoegdheden geeft – om namens u op te treden, klusjes te doen en zaken te regelen dan mag die man of vrouw niemand daarbij schaden, ook niet als hij minister is, of agent, of wat dan ook.

Hoe zit het dan als de politie de orde moet handhaven? Dan mag het natuurlijk alleen als het defensief geweld is, want U bent alleen bevoegd tot defensief geweld en dat geldt dus ook voor de overheid en ook voor de politieman. De politie ontleent haar bevoegdheid aan het mandaat dat u verleent. U bent alleen bevoegd tot defensief geweld en dat geldt dus ook voor de politie.

Beginsel 4: U mag met een ander alles afspreken wat u beiden maar willen.

U kunt alles met een ander, in vrijheid, afspreken wat u wilt.  Als u met een ander (of anderen) in vrijheid en goed geinformeerd een afspraak maakt, dan strekt zo’n overeenkomst partijen tot wet: ik spreek wat met u af dan moeten u en ik me daaraan houden. LET OP ! U kunt geen afspraken maken voor een ander.  (contractrecht)

We kunnen dus niet met zijn tweeën afspreken dat een derde die daar misschien niet eens bij aanwezig is of er geen zin in heeft, iets moet doen. Zo simpel geldt dat ook voor de overheid, die mag ook niet van alles afspreken voor een ander. En dat mag ook niet als andere mensen zeggen “dwing ze maar”. Je kan de vrijheid van een ander niet wegstemmen.

U mag alles afspreken met een ander, maar u mag geen afspraak maken voor een ander, tenzij… die ander daar toestemming voor geeft.

---

Conclusie: Zo simpel is het, maar dat wist u ook al.

Daarom is het zo belangrijk om de overheid te laten weten wanneer u iets niet bevalt, want “wie zwijgt stem toe”.

Wij wensen U de burger, die steeds beter weet wat recht is veel plezier en veel vrijheid. Meedoen aan de samenleving in vrijheid was nog nooit zo leuk.

Op de site ikdeburger.nl kunt u ‘Nee’ zeggen.